Kościół pw. Św. Wawrzyńca w Oleśnicy Małej

Kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca Diakona jest kościółem filialnym Rzymsko - Katolickiej Parafii pod wezwaniem św. Michała Archanioła w Jaworowie w Dekanacie Wiązów. Od 2005 roku paroboszczem Parafii Jaworów jest Ks. Adam Skalniak.

W Oleśnicy Małej, pod koniec XII wieku, książę śląski Bolesław I Wysoki nakazał wybudować zamek myśliwski z kaplicą. W tamtych czasach najbliższe okolice były podmokłą leśną głuszą tylko z rzadka odwiedzaną przez myśliwych. W zamku tym książę przyjmował dostojnych gości. Jednym z nich był biskup wrocławski Żyrosław II, który w Oleśnicy Małej wystawił dokument dotyczący uposażenia joannickiego kościoła w Łagiewnikach.

W 1227 roku Oleśnica Mała została przekazana zakonowi templariuszy. W ciągu kilkudziesięciu lat na podarowanym terenie założyli wiele nowych miejscowości oraz rozbudowali swą siedzibę w Oleśnicy Małej. Do kaplicy klasztornej zostały sprowadzone relikwie św. Jadwigi, a także relikwie innych świętych. Kaplica ta stała się okazałym kościołem klasztornym.

Papież Klemens V w 1312 roku zakon templariuszy rozwiązał, a ich wszystkie dobra w roku 1314 przekazał joannitom. Kawalerowie maltańscy posiadali dobra oleśnickie do czasów sekularyzacji dóbr kościelnych w roku 1810. Była to ich największa i najbogatsza posiadłość na Śląsku.

Murowana, kryta gontem kaplica klasztorna znajdowała się w miejscu dzisiejszego holu głównego i sięgała do skraju klombu. Ołtarz główny poświęcony św. Wawrzyńcowi znajdował się od strony zachodniej, a wieża dzwonnicza od wschodu. Komtur zakonny mógł wysłuchiwać mszy świętej z okna wychodzącego na kościół z jego pokoi. Ściany kaplicy były od środka wykładane kamiennymi płytami. Nad nawą było sklepienie, a nad prezbiterium sufit belkowy. W podziemiach kaplicy znajdowały się krypty grobowe, w których chowano komturów zakonnych.

Mieszkańcy Oleśnicy Małej (w 1678 roku wieś wymieniona została jako miasteczko, posiadające wtedy trzy bramy miejskie, szpital, karczmę i rzeźnię) modlili się w drugim, niewielkim kościółku, który stał w centrum Oleśnicy Małej, naprzeciwko dzisiejszego przystanku PKS. Obok znajdował się cmentarz.

W 1642
roku, pod koniec wojny trzydziestoletniej, dokładnie w wigilię św. Wawrzyńca, założenie klasztorne zostało spalone przez Szwedów. Wojska szwedzkie zrabowały wtedy nie tylko złote i srebrne wyposażenie świątyni, ale także, aby utrudnić jej odbudowę, w ołtarzu głównym zniszczyli portatyl z relikwiami.

W 1706 roku w klasztorze wybuchł groźny pożar, który zniszczył zamek, folwark i część wsi. Licząca około czterysta lat kaplica uległa wtedy tak wielkiemu zniszczeniu, że zaniechano jej odbudowy. Postanowiono ją przenieść do południowego skrzydła zamku, także zniszczonego przez pożar, ale niedawno wybudowanego. Skrzydło to przed pożarem posiadało korytarze zewnętrzne z arkadami na drugiej i trzeciej kondygnacji. Do korytarzy tych wchodziło się z klatki schodowej znajdującej się w wieży zegarowej. W czasie adaptacji na kościół, arkady zostały zamurowane i umieszczono w nich okna, a korytarze przebudowano na zakrystię, kaplicę boczną (obecnie kaplica pogrzebowa) i chór boczny. Budowa trwała około roku. Dłużej trwało wyposażenie wnętrza.

Kościół filialny p.w. św. Wawrzyńca zajmuje południowe skrzydło pałacu, dawniej klasztoru. Kościół jest budowlą jednonawową, krytą sklepieniem kolebkowym z lunetami. Kościół założony jest na planie prostokąta z niewyodrębnionym prezbiterium. Do nawy od strony północnej przylegają trzy pomieszczenia: zakrystia, kaplica pogrzebowa i przedsionek na chór boczny. Od strony wejścia znajduje się empora organowa wsparta na filarze. Wewnątrz znajduje się ołtarz główny i dwa boczne zdobione liśćmi akantu, barokowa ambona, drewniana polichromowana figura św. Antoniego, a także organy i niedawno odnowiona chrzcielnica.

W ołtarzu głównym znajdują się dwa obrazy: centralny przedstawia Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, powyżej obraz z przedstawieniem św. Wawrzyńca. Pomiędzy obrazami znajduje się kartusz z krzyżem maltańskim – herbem komtura von Dittrichsteina, inicjatora przeniesienia kaplicy w nowe miejsce. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się rzeźba przedstawiająca św. Michała Archanioła – patrona kościoła parafialnego w Jaworowie.

W ołtarzach bocznych również znajdują się po dwa obrazy. Po stronie prawej, północnej jest przedstawiona Święta Rodzina i Święta Trójca.
Powyżej obraz z młodym Świętym Janem Chrzcicielem. Po lewej stronie przedstawiona jest Matka Boska Bolesna i św. Helena. Przed ołtarzem południowym stoi rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Wszystkie obrazy pochodzą z warsztatów Johanna Jacoba Eybelwiesera.

W ścianie kościoła, przy drzwiach prowadzących na chór, zachował się dawny kamień pręgierzowy, przy którym kiedyś wymierzano karę wszystkim tym, co naruszali powszechnie przyjęte normy społeczne. Na placu przykościelnym, dawnym klasztornym cmentarzu, stoi figura św. Jana Nepomucena, przeniesiona tutaj w 1843 roku. Wcześniej stała ona przy wjeździe do wsi, obok mostu na rzece Gnojnej. W pobliżu figury leżą dwa pamiątkowe kamienie: granitowa płyta, na której są wyryte nazwiska mieszkańców Oleśnicy Małej, którzy polegli w czasie I wojny światowej i marmurowy kamień nagrobny kawalera maltańskiego von Lobkowitza. Kilkadziesiąt metrów od kościoła stoi budynek dawnej plebani.

W roku 2005 z inicjatywy Ks. Arkadiusza Wysokińskiego została przeprowadzana gruntowna renowacja ołtarza głównego. Przed renowacją ołtarz był w tak kiepskim stanie, że jego konstrukcja groziła zawaleniem. Dzięki ofiarności mieszkańców Oleśnicy Małej, wrocławskiego
konserwatora zabytków i innych darczyńców, ołtarz główny został odrestaurowany i wygląda bardzo imponująco. 11 maja 2005 roku odnowiony ołtarz konsekrował Arcybiskup Metropolita Wrocławski Marian Gołębiewski w obecności księży z naszego dekanatu i zaproszonych gości jak i mieszkańców Oleśnicy Małej i sąsiednich miejscowości.

W listopadzie 2007 roku został całkowicie odnowiony ołtarz boczny p.w. Świętej Rodziny. Natomiast ołtarz boczny p.w. Matki Bożej Bolesnej został odnowiony w 2008 roku. W dniu 10 sierpnia 2009 roku Arcybiskup Metropolita Wrocławski Marian Gołębiewski poświęcił odnowione ołtarze boczne. W najbliższej przyszłości planowany jest także remont zabytkowej ambony.

Msze święte odprawiane są w niedziele o godz. 12.15 i w czwartki o godz. 17.00 (pora zimowa); 19.00 (pora letnia).

Königstraße

via_regia.jpg

Wer ist online

Aktuell sind 23 Gäste und keine Mitglieder online